مهارت آموزی و نقش آن در نظام آموزشی

پیش گفتار:

در گذشته به دلیل اینکه مراکز آموزشی از جمله مدارس بیشتر به مباحث نظری می پرداختند تا مهارت، به همین خاطر کسب مهارت و مهارت آموزی از تعلیم و تربیت فاصله داشت.

در دنیای امروز با توجه به نیاز جامعه باید به دانش آموزان مهارت های بسیاری آموخت. برای عملی کردن این موضوع تاکید بر آن است که محتوای کتاب های درسی دانش آموزان  با توجه به نیاز روز جامعه و حول مسائل مهارت آموزی و شیوه ی آن تنظیم شود. باید در محتوای کتاب های درسی ، آموزش مهارت های اساسی زندگی وجود داشته باشد.

مهارت آموزی موضوعی است که همواره مورد توجه نظام های آموزشی پیشرفته و بهترین مدارس قرار دارد؛ چرا که تنها آموزش سطحی منابع درسی به دانش آموزان نمی تواند آن ها را برای زندگی آینده آماده کند. از این رو، برای پرورش نسلی کارآمد که بتواند آینده ی روشنی را برای کشور خود رقم بزند، باید به فکر راه های افرایش مهارت افراد در نظام آموزشی بود.

در این مقاله میخواهیم بگوییم چرا مهارت آموزی موضوع مهمی است.

تعریف مهارت:

مهارت یعنی توانایی لازم برای انجام یک کار،وقتی می گوییم کسی در کاری ماهر شده است یعنی می تواند آن کار را در کمترین زمان ممکن،با کمترین خطا و بالاترین کیفیت انجام می دهد.برای مثال وقتی می تواند با ده انگشت و با سرعت بالا تایپ کند در حالی که خطا بسیار کمی دارد.

اهمیت مهارت آموزی در نظام آموزشی

کسب مهارت و مهارت آموزی در دو بخش قابل تعریف است :

۱٫مهارت‌های عمومی       2.مهارتهای شغلی

۱٫ دسته ی اول مهارت های عمومی شامل مهارت فردی، خانوادگی و اجتماعی می باشد که هر فرد جدا از شغل و حرفه اش باید داشته باشد تا بتواند به عنوان یک شهروند در جامعه به زندگی سالم و شایسته بپردازد.

۲٫ دسته دوم مهارت‌های شغلی و حرفه‌ای است که هر فرد برای امرار معاش خود و خانواده و پیشرفت و توسعه کشور باید دارای یک یا چند مهارت شغلی باشد.

یک دانش آموز درهر موقعیت تحصیلی یا سنی برای آغاز دوره‌های مهارت آموزی در ابتدا نیاز دارد تا از میزان نیاز کشور به مشاغل و مهارت‌های مختلف مطلع باشد. در صورتی که دانش آموز نسبت به بازار کار منطقه، استان، کشور و حتی بازار کار جهانی اطلاع و آگاهی داشته باشد آنگاه می تواند بر مبنای علاقه، استعداد و چشم انداز شخصی، نسبت به انتخاب رشته و مهارت آموزی اقدام کند.

این امر ضروری است  که بچه ها بتوانند چه در داخل مدرسه و چه در بیرون از آن فعالیت های عملی داشته باشند و مهارت های اصلی را یاد بگیرند . البته ممکن است فرآیند آموزش مهارت آموزی با توجه به مقاطع مختلف تحصیلی و شرایط سنی دانش آموزان تفاوت داشته باشد.

شناخت دانش آموز از پیرامون خود

دانش آموز باید محیط اطراف خود را به خوبی شناخته و درک کند تا بتواند در موقعیت های مختلف با حرفه و مهارت هایی که آموزش دیده، واکنش های درست و منطقی از خود نشان دهد.

 در بحث مهارت آموزی یکی از این مهارت ها، داشتن اعتماد به نفس و عزت نفس است؛ اعتماد به نفس می تواند در مسیر زندگی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان اثربخش باشد.

همچنین بسیار مهم است که دانش آموزان مهارت “نه گفتن” را از همان سال های اولیه دبستان و حتی پیش دبستانی در مدرسه آموزش بینند.

اهمیت محتوای آموزشی

سیستم آموزشی  که روی حفظ کردن و نمره و معدل متمرکز می شود، در واقع ازشکوفایی توانایی ها و استعدادهای دانش آموز جلوگیری می کند . چه خوب است که مدارس به افزایش مهارت و پرورش استعداد دانش آموزان مستعد توجه کنند.

برای رسیدن به این اصل و در کنار ایجاد تغییرات سیستمی صحیح ، باید محتوای کتاب های درسی و شیوه های آموزشی معلمان در مدارس منجر به بالا بردن قدرت تحلیل، ارزشیابی و درک و فهم دانش آموزان شود. برای رعایت اصول مهارت آموزی در محتوای آموزشی ،محتوای دروس باید طوری باشد که بر اساس آن یادگیری و فهم دانش آموزان از مطالب درسی در اولویت قرار گیرد و به سمتی حرکت کند که درک علمی دانش آموزان را بالا برد و از آموختن طوطی وار و حفظ کردن مسایل توسط دانش آموز جلوگیری کند.

نقش  مشاور و والدین دانش آموزان

☝در کنار پیمودن مسیر یادگیری دانش آموزان، ارتباط بین والدین و معلمین دانش آموزان نیز بسیار هائز اهمیت است.

در مسیر مهارت آموزی دانش آموزان، ما باید بتوانیم رغبت و جذب دانش آموزان به رشته های مهارتی را افزایش دهیم و از راهبران و مشاورانی استفاده کنیم که بتوانند دانش آموزان را به سمت مهارت های حرفه ای راهنمایی کنند. و در این بین والدین هم باید همکاری لازم را با مدرسه جهت رشد فرزندانشان داشته باشند. مدرسه باید برای دانش آموزان و خانواده هایشان جلسات مشاوره تحصیلی برگزار کند و آنان را در خصوص اهمیت مهارت آموزی آگاه کند. با اطلاعات دادن به والدین و جدی گرفتن موضوع مشاوره در مدارس، خانواده ها، دیگر از رفتن فرزندانشان به سمت رشته های فنی و مهارتی جلوگیری نمی کنند و رفته رفته آنان را به مهارت آموزی تشویق خواهند کرد.

خانواده ها باید بدانند که  با توجه به شرایط امروز، دانش آموزانی که به سمت  رشته های  مهارتی  می روند، پس از فارغ التحصیلی کمتر دچار بیکاری می شوند. توجه به موضوع مهارت آموزی در نظام آموزشی می تواند برطرف کننده ی نیاز های آینده ی کشور نیز باشد.
و مدارسی که برای تحقق چنین آرمانی برنامه ریزی میکنند و با جدیت به این موضوع می پردازند جزو بهترین مدارس و مسئولیت پذیر ترین ها هستند. زیرا پیشرفت فرزندان شما دغدغه ی آنها نیز هست.

در حال حاضر روش و محتوای آموزشی در مدارس کشور ما به شدت نیازمند تغییر است. بی تردید با توجه به سرعت تحولات علمی در دنیای امروز، به تغییراتی هماهنگ و متناسب با ابزارهای هوشمند و آموزشی  امروزی احتیاج داریم.
کتب درسی باید مهارت محور شوند و دانش و اطلاعات عمیق تری را در اختیار دانش آموزان قرار دهند.

در حوزه مهارت آموزی همچنین باید مولفان کتاب درسی در تالیف کتاب ها به جای نگاه به گذشته، نگاه به آینده داشته باشند تا کتاب های درسی به جای اینکه صرفا اطلاعات محور باشند، مهارت تحقیق و پژوهش و یادگیری را به دانش آموزان و مهارت آموزان آموزش دهند. باید به جای انباشته کردن اطلاعات قدیمی و به روز نشده در کتاب های درسی، به دانش آموزان مهارت های علمی و شیوه های اندیشیدن را یاد دهیم.

 اگر این موارد را به روز کنیم می توانیم به آینده امیدوار باشیم. جهان به لحاظ پیشرفت علم و دانش بی حرکت نمی ماند و همواره در حال پیشرفت و ترقی است . این ماییم که باید خودمان را به آن برسانیم.


دانش آموزان را باید طوری پرورش دهیم که برای زندگی در جامعه آینده آماده شوند. برای پیشرفت علمی و پرورش نسلی کارآمد، چاره ای جز تغییر در زاویه دیدمان نسبت به  درج مباحث مهارت آموزی در محتوای درسی  و روش های آموزشی مدارس نداریم.

نسل امروز بی شک آینده ساز فردای کشور است.

با تشکر از توجه شما

خوشحال میشیم نظرات شما دوستان عزیز رو در زیر همین پست ببینیم.

نظر خود را بگذار


نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *